Öğrenme güçlüğü

Öğrenme güçlüğüOkul hayatının başlangıcında çocuktan ilk beklenen okuma-yazmayı yaşıtları gibi öğrenebilmesidir. Çoğu çocuk bilişsel olarak bu sürece hazırdır. Ancak öğrenmede farklılık yaşayan bir grup öğrenci için bu süreç oldukça zor geçer. Okuma-yazma süreçleri sancılıdır, b-p,d gibi harfleri karıştırırlar , harf atlayarak yazabilirler, haftanın günlerini öğrenmede zorlanabilirler. Anne-babalar tüm bu olanlara anlam veremez ve zamanla çocuğa yönelik bir öfke biriktirirler. Bazen aileleri tarafından bazen okuldaki arkadaş grubu tarafından “tembel, dikkatsiz, isteksiz” diye etiketlenebilirler. Oysa bu çocuklar yaşıtlarının öğrendiği, izlediği yol ve yöntemlerden çok daha özel yöntemlere ve desteğe ihtiyaç duyarlar. Bu alanda alınması gereken yardım geciktirildiğinde çocukta öğrenmeye karşı kendini kapatma, sürekli başarısızlığın verdiği mutsuzlukla depresif özellikler sergileme görülebilir.

Öğrenme bozukluğu bireyin  psikolojik süreçlerini de etkileyen ve okuma,yazma,aritmetik ,okuduğunu anlama,yazılı ve sözel ifade gibi alanlarda zorluk çekmesine neden olan nörolojik bir bozukluktur. Öğrenme bozukluğu olan bireylerin zeka düzeyleri normal veya normalin üzerindedir. Öğrenme bozukluğu olan bir çocuk öğrenmenin spesifik bir alanında zorluk çekerken bir başka alanda yaşıtları ile benzer ya da daha iyi performans gösterebilir. Örneğin okuma alanında sınıfının çok gerisinde olan bir çocuk , matematik alanında sınıfın en iyilerinden biri olabilir. Bu durum anne-babaların zihnini bulandırabilir, istediğinde yapıyor aslında diye düşünebilirler.  Çocuğun elinde olmadan yapısı gereği bu şekilde bir gelişim gösterdiğini aileye iyi anlatmak gereklidir.

Öğrenme güçlüğü terimi bu alandaki birden fazla zorluğu tanımlar. Her çocuk kendine has olarak bu zorluklardan sadece birinde yada ikisinde veya hepsinde sorun yaşıyor olabilir.
·  Disleksi: Okuma ile ilgili zorlukları
·  Disgrafi: Yazı yazma ve yazılı anlatım ile ilgili zorlukları
·  Diskalkuli Aritmetik işlemleri ve sayılarla ilgili zorlukları
·  Dispraksi: Motor koordinasyonla ilgili zorlukları
·  Afasi/disfasi: Dil ve dilin kullanımı ile ilgili zorlukları tanımlar.
Öğrenme bozukluğu, okul çağı çocuklarının yaklaşık %8-10'unda görülür ve erkek çocuklarında görülme oranı kızlara oranla 4 kat daha yüksektir.

Öğrenme Güçlüğünün Nedenleri :

Öğrenme bozukluğunun kesin nedeni bilinmemekle birlikte  "nörolojik" bir bozukluk olduğu ve birden fazla nedenin bir arada bulunması sonucunda ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Bu nedenler; beyin gelişiminde ve işlevlerinde farklılık, annenin hamileliği sırasında yetersiz beslenmesi, geçirdiği enfeksiyonlar, ilaç kullanması, doğum sırasında yaşanan komplikasyonlardır. Ayrıca; öğrenme bozukluğunun aynı ailede görülme sıklığının yüksek olması bu bozukluğun kalıtsal olduğunu göstermektedir.

Öğrenme Güçlüğünün Belirtileri

Okul öncesi dönemde tanı konmamakla birlikte, aşağıdaki özelliklerin çoğunu gösteren çocuklar risk grubunda diye tanımlanırlar ve bu beceriler anlamında geliştirilmeleri, özel bir eğitim desteği almaları önerilir.

Okul öncesi dönemdeki çocuklarda aşağıda belirtilen özellikler öğrenme bozukluğunun göstergeleri olabilir:

    Oynadığı oyunu uzun süre sürdürememe ,sürekli oyuncak değiştirme
    Kelime hazinelerinin kısır olması
    Geç konuşma , telaffuz hataları
    Yönlerle ilgili çalışmalarda zorluklar. Aynı yöne bakanları bulma vb.
    Konuşma sırasında uygun/doğru kelimeyi bir türlü hatırlayamama
    Sayıları, renkleri, haftanın günlerini,  öğrenmede zorluklar
    Rakamları bakmadan yazmada zorluklar
    İki yada üç basamaklı yönergeleri hatırlamada ve takip etmede zorluk
    Makas kullanma, kalem tutma , ipe boncuk dizme gibi küçük kas becerilerinde zayıflık
    Dinledikleri masalları, hikayeleri doğru sırasında hatırlamada zorlanma
    Kafiyeli sözcükleri hissetme, bavul-davul gibi kelimeleri işitsel ayrımlaştıramama  gibi fonolojik zorluklar
    Dikkatle ilgili zorluklar

Okul çağı çocuklarında ise  şu özellikler öğrenme bozukluğunun göstergeleri olarak ortaya çıkabilir:

·  Okuma ve yazmada kelime /hece atlama veya ilave etme
·  harfler ve sesler arasındaki ilişkiyi kuramama
·  b-d-p-, m-n gibi birbirine benzeyen harfleri karıştırma
·  6-9, 12-21 gibi rakamları karıştırma,
·  Bazı sözcükleri tersten okuma örneğin "kat" yerine "tak " gibi
·  Bazı harflerin yerlerini değiştirme 
·  sık sık yazım ve okuma hataları yapma
·  Kalemi farklı bir şekilde tutma ve yazı yazmada zorluk
·  Okumayı sevmeme, okuduğunu anlamama
·  Mekânsal becerilerde kullanılan sağ-sol-yukarı-aşağı-üst-alt gibi yön kavramlarını öğrenmede zorluk
·  İstenen sırada haftanın günleri, ayların isimlerini öğrenmede zorluk
·  El becerisinde belirgin zayıflık; örneğin el yazısının okunmaması
·  Dikkat alanında zorluklar
·  Eşyalarını nereye koyduğunu hatırlamama, dağınıklık
·  Organize olma, planlama, zamanı kullanmada zorluklar
·  sık sık eşyalarını kaybetme
·  aynı metin içinde bir kelimeyi farklı farklı yazabilme
·  zihinsel canlandırma becerisinde zorluk


Tanı ve tedavi süreci :

Tanı koyarken standart zeka, algı testlerinin yanı sıra  metin okutma, dikte ettirme, yazılı bir metni kopyalatma gibi yöntemler kullanılabilir. (DSM –IV) Öğrenme güçlüğü şüphesi ile uzmana götürülen çocuğun detaylı incelenmesi sonucu “özel bir eğitim programı” hazırlanır. Bu programın uygulanmasında uzman-aile ve okul işbirliği yaparak birlikte çalışmalıdır. Kimi zaman öğrenme güçlüğüne eşlik eden bir hiperaktivite, davranış problemi vb. de olabilmektedir. Bu tür durumlarda her bir durum ayrıca ele alınarak yol haritası belirlenmelidir.